Янги Конституция-халқ Конституцияси

   Мамлакатимизни демократлаштириш ва фуқаролик жамиятини янада такомиллаштириш, айниқса суд-ҳуқуқ ислоҳотлари билан бир қаторда фуқаро ва тадбиркорларнинг ҳуқуқ ҳамда қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш кафолатларини кучайтиришга қаратилган салмоқли ишлар бажарилди.
       Хусусан, давлат органлари билан муносабатларда фуқаролар ва тадбиркорлик субъектлари ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларининг самарали ҳимоя этилишини таъминлаш ҳамда маъмурий суд ишларини юритишни халқаро стандартлардан келиб чиққан ҳолда такомиллаштириш, маъмурий суд ишларини юритишни «суднинг фаол иштироки» тамойили асосида амалга ошириш; ҳуқуқи бузилган фуқаро ёки тадбиркорлик субъектига оммавий-ҳуқуқий муносабатдан келиб чиқадиган низо билан бирга унга сабабий боғланишда бўлган зарарни ундириш талабини ҳам маъмурий судга билдириш ҳуқуқини тақдим этиш; маъмурий судларнинг оммавий-ҳуқуқий муносабатлардан келиб чиқадиган ишлар бўйича ҳал қилув қарорлари давлат органлари ёки ташкилотлари томонидан ижро қилинмаган тақдирда, уларнинг мансабдор шахсларига нисбатан суд жарималарини қўллаш; оммавий-ҳуқуқий муносабатлардан келиб чиқадиган ишлар бўйича тарафлар ўртасида ярашувга эришиш механизмларини жорий қилиш ва бир қатор бошқа ислоҳатларни амалга ошириш белгиланди.
       Суд-ҳуқуқ ислоҳатлари жараёнида, мамлакатимизда Янги Ўзбекистоннинг Янги Конституциясини қабул қилиш ташаббуси илгари сурилди-ки, бу мамлакатимизда қулай инвестициявий ва ишбилармонлик муҳитини таминлашнинг асоси сифатида мулк ҳуқуқини суд орқали ҳимоя қилиш Конституциявий ислоҳатларнинг муҳим устивор йўналиши ҳисобланади.
        2023 йил 30 апрелда референдум ўзказиш белгиланган Конститциявий қонун лойиҳасида фуқароларнинг ҳуқуқлари ва қонун билан қўриқланадиган манфаатларини янада самарали ҳимоя қилишнинг Конституциявий асослари белгиланмоқда-ки, мазкур нормалар амалдаги Конституцияда мавжуд эмас.
     Жумладан, Ўзбекистон Республикасининг янги таҳрирда қабул қилиниши кутилаётган Конституцияда ҳар ким уй-жойли бўлиш ҳуқуқига эгалиги, ҳеч ким суднинг қарорисиз ва қонунга зид тарзда уй-жойидан маҳрум этилиши мумкин эмаслиги, уй-жойидан маҳрум этилган мулкдорга уй-жойнинг қиймати ҳамда у кўрган зарарларнинг ўрни қонунда назарда тутилган ҳолларда ва тартибда олдиндан ҳамда тенг қийматда қопланиши таъминланиши қайд этилган ва бу ҳаётий ҳақиқатга айланади.
     Бундан ташқари, жиноят содир этишда айбланаётган шахснинг айби суд тартибида исботланиб, суднинг қонуний кучга кирган ҳуқми билан аниқланмагунча айбсиз ҳисобланиши; ҳибсга олишга, қамоққа олишга ва қамоқда сақлашга фақат суднинг қарорига кўра йўл қўйилиши, шахс суднинг қарорисиз қирқ саккиз соатдан ортиқ муддат ушлаб турилиши мумкин эмаслиги, шахсни ушлаш чоғида унга тушунарли тилда унинг ҳуқуқлари ва ушлаб турилиши асослари тушунтирилиши шартлиги ва шу каби фуқароларнинг ҳуқуқлари ва қонун билан қўриқланадиган манфаатларини ҳимоя қилиш билан боғлиқ бир қатор бошқа муҳим бўлган қоидалар белгиланмоқда.
      Конституциявий қонун лойиҳасининг суд тизимига бағишланган бобида ҳам бир қатор янги нормалар киритилган бўлиб, жумладан, фуқаролар ва юридик шахслар, агар суд орқали ҳимоя қилишнинг бошқа барча воситаларидан фойдаланиб бўлинган бўлса, судда кўриб чиқилиши тугалланган муайян ишда суд томонидан ўзига нисбатан қўлланилган қонуннинг Конституцияга мувофиқлиги тўғрисидаги шикоят билан Ўзбекистон Республикаси Конституциявий судига мурожаат қилишга ҳақли эканликлари белгиланмоқда.
     Шу ўринда, ўтказилиши режалаштирилган референдум ҳақида қисқача тушунтириш бериб ўтадиган бўлсак. Реферундумга оид муносабатлар “Ўзбекистон Республикасининг референдуми тўғрисида”ги Қонун билан тартибга солинган бўлиб, унга кўра, Ўзбекистон Республикасининг қонунларини ва бошқа қарорларни қабул қилиш мақсадларида жамият ва давлат ҳаётининг энг муҳим масалалари юзасидан фуқароларнинг умумхалқ овоз беришидир.
      Ушбу Қонунга мувофиқ, референдум ўтказиладиган кунга қадар ёки референдум кунида ўн саккиз ёшга тўлган Ўзбекистон Республикасининг ҳар бир фуқароси референдумда иштирок этиш ҳуқуқига эгадир.
        Референдум фуқароларнинг ўз хоҳиш-иродасини умумий, тенг ва тўғридан-тўғри билдириши асосида яширин овоз бериш йўли билан ўтказилади. Овоз бериш махсус ажратилган биноларда ўтказилиб, референдумда овоз бериш бюллетенида референдумга қўйилаётган масаланинг матни аниқ акс эттирилади ва овоз берувчи хоҳиш-иродасининг вариантлари «ҳа» ёки «йўқ» ёхуд «рози» ёки «қарши» деб кўрсатилади.
         Хулоса шуки, янги Конституция халқ номидан қабул қилинаётгани боис халқ Конституцияси ҳисобланади, шунингдек унинг қабул қилиниши мамлакатимизда демократик ҳуқуқий давлат ва фуқаролик жамиятини янада такомиллаштириш бўйича қилинган муҳим қадам ҳисобланади ҳамда бу ҳалқимиз ҳаётида ўзига хос воқеликка эга бўлган давр сифатида тарихга муҳрланади.



Қарши туманлараро маъмурий

судининг судьяси, Судьялар олий

мактаби мустақил изланувчиси.                                                   Самандаров Учқун 


Қарши туманлараро маъмурий

 суди судья ёрдамчиси.                                                                       Турсунов Нодир

Қашқадарё вилоят маъмурий судида жисмоний ва юридик шахсларнинг мурожаатларининг кўриб чиқилиш тартиби мавзусида маърифат соати бўлиб ўтди

     2023 йил 14 апрель куни Қашқадарё вилоят маъмурий суди биносида Қашқадарё вилоят ва туманлараро маъмурий суди судьялари ва суд ходимлари иштирокида Қашқадарё вилоят маъмурий судида жисмоний ва юридик шахсларнинг мурожаатларининг кўриб чиқилиш тартиби мавзусида маърифат соати бўлиб ўтди.

       Мазкур тадбирда вилоят маъмурий судининг бош консультанти А.Ахмедов томонидан Қашқадарё вилоят маъмурий судида жисмоний ва юридик шахсларнинг мурожаатларининг кўриб чиқилиш тартиби ҳақида мъруза қилинди.

     Жумладан, Қашқадарё вилоят маъмурий судида жисмоний ва юридик шахслардан келиб тушаётган мурожаат, ариза ва шикоятларни кўриб чиқиш “Жисмоний ва юридик шахсларнинг мурожаатлари тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни талабларига қатъий амал қилган ҳолда амалга оширилиши, мурожаатларнинг шакллари, мурожаатларнинг турлари, мурожаатларга қўйиладиган талаблар, мурожаатларни кўриб чиқиш тартиби, мурожаатларни кўрмай қолдириш ҳамда вилоят судида мурожаатлар билан иш юритиш тартиби, муддати ва уларга қўйиладиган талаблар ҳақида алоҳида тўхталиб ўтилди.

       Мавзу юзасидан тадбир иштирокчилар ўзларини қизиқтирган саволларига жавоб олишди ҳамда фикр ва мулоҳазаларини билдиришди.

 

Қашқадарё вилоят маъмурий судида судялар ва суд ходимларининг ота-оналари билан давра сухбати ўтказилди

Ўзбекистон Республикаси Олий суди ва Ўзбекистон Республикаси Судьялар олий кенгашининг Қўшма фармойишига кўра, 2023 йил 8 апрель куни Қашқадарё вилоят маъмурйи судида судьялар ва суд ходимларининг ота ва оналари билан давра суҳбати ўтказилди.

Йиғилиш давомида Қашқадарё вилоят маъмурий суди раиси в.б. Б.С. Қиличов томонидан маъруза қилиди.  

Илмли ва тарбия кўрган аёллар эрларига ҳар томонлама мададкор бўлиши, болани иродали қилиб тарбиялашда ота-онанинг зўри эмас, балки болага бериладиган муайян эркинлик муҳим экани қайд этилади.

Фитратнинг «Халқнинг ҳаракат қилиши, давлатманд бўлиши, бахтли бўлиб иззат ҳурмат топиши, жаҳонгир бўлиши, заиф бўлиб хорликка тушиши, фақирлик жомасини кийиб, бахтсизлик юкини тортиб эътибордан қолиши, ўзгаларга тобе, қул ва асир бўлиши болаликдан ўз ота-оналаридан олган тарбияларига боғлиқ…», деган фикрлари ҳар бир юртдошимиз қалбида жаранглаб туриши керак.

«Қобуснома»нинг асосини Қуръони карим суралари, пайғамбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам фаолияти ва кўрсатмаларини ифодаловчи ҳадислар ҳамда ҳикматли ҳикоялар ташкил қилади. Асар насиҳат тариқасида ёзилган бўлиб, қирқ тўрт бобдан иборат. Унда аввало парвардигори олам ва пайғамбарларни билиш шартлиги таъкидланиб, Аллоҳ берган соғлиқ ва неъматларга шукрона қилиб яшаш кераклиги, ота-онани иззат ва ҳурмат қилиш вожиблиги уқтирилади.

Авлонийнинг эътироф этишича, инсон аввало яхши хулқли бўлиши шарт. Тарбия оиладан бошланади. Ота-онадаги ахлоқий хислатлар болалар тарбиясига кучли таъсир кўрсатади. Ўзи ахлоқ қоидаларига риоя қилмаган ота-онанинг боласини тарбия қилиш қийин. Илм олишга кириб келаётган ёшларни чала илмли мударрислар қўлига бериб қўймаслик керак.

Аксарият коррупционерлар коррупция ҳақида кўпроқ маддоҳлик қиладилар.

Ли Куан Ю Сингапур давлатини муваффақиятга эриштириш учун қуйидагиларга эътибор қаратган. Биринчидан, қашшоқ давлатга хорижий инвесторларни жалб қилишга эришган. Иккинчидан, мамлакатда зарар кўриб ишлаётган соҳаларга шафқат қилинмасдан, инвесторлар учун кўплаб божлар бекор қилинган. Учинчидан, инвесторлар учун солиқ миқдори жуда кам белгиланган. Тўртинчидан, адолатли қонунлар ишлаб чиқилиб, қонун олдида барчанинг тенглиги таъминланган. Бешинчидан, давлат хизматчиларининг ойлиги хусусий компаниялар менежерлари иш ҳақидан кам бўлмаган. Олтинчидан, коррупцияга қарши жуда қаттиқ кураш олиб борилган. Еттинчидан, молия, транспорт хизматлари, логистика, шаҳарсозлик, соғлиқни сақлаш, рақамли иқтисодиёт ва илғор ишлаб чиқаришга алоҳида эътибор қаратилган.

Ли Куан Юнинг қуйидаги ўгитлари диққатга сазовор: «Бизнинг бирорта табиий бойлигимиз йўқ, заминнинг стратегик аҳамиятли кичик бўлагида яшовчи одамларимиз бор, холос», «Жазонинг муқаррарлиги коррупцияни жиловлаб турувчи биринчи омилдир. Иккинчи омил – бозор даражасига мос келувчи маош», «Коррупцияни енгаман десанг, дўстларинг ва қариндошларингни панжара ортига жўнатишга тайёр бўл!», «Мен ҳеч қачон қоғозда ёзилгани бўйича ўқимайман, ҳамиша тингловчининг кўзига разм соламан. Агар бирорта фикрни идрок этмаганини пайқасам, бошқача усулда такрорлайман», «Кичик мамлакатлар орасидаги уруш уларнинг ўзини вайрон қилади. Катта мамлакатлар тўқнашса, бутун дунё бир неча марталаб вайрон бўлади».

Инсониятнинг маънавий мулкига айланган асарлар орасида «Темур тузуклари» муҳим ўрин тутади. Ушбу асар Соҳибқирон Амир Темур                        (1336-1405) шахсияти ва унинг даври, давлат тузилиши ва бошқаруви, давлат ва фуқаро, сиёсат, иқтисодиёт, маънавият, ҳарбий маҳорат, ҳуқуқ-тартибот ва қонунчилик масалаларига бағишланган ноёб дурдонадир. Асар содда, тушунарли, мақтов ва хушомадлардан холи, ҳаққоний ёзилган. Зеро, Амир Темур талаби шундай бўлган. Низомиддин Шомий Соҳибқирон сўзларини қўллаб: «Яхши ва равон сўз улдирким, авом халқ унинг маъносини англағай, хос кишилар унга айб қўймағай..» деган экан.

Соҳибқирон Амир Темур шонли ва бой тарихимизнинг кўзгуси

      2023 йил 7 апрель куни Қашқадарё вилоят маъмурий суди биносида Қашқадарё вилоят ва туманлараро маъмурий суди судьялари ва суд ходимлари иштирокида “Соҳибқирон Амир Темур шонли ва бой тарихимизнинг кўзгуси” мавзусида давра суҳбати ташкил этилди.

     Мазкур тадбирда судья ёрдамчиси Ч.Мухаммадиева томонидан Амир Темурнинг мамлакатимиз ва жахон тарихидаги тутган ўрни ва тарихий аҳамияти, унинг нафақат Марказий Осиёнинг маданий-маънавий оламида, балки бутун мусулмон олами тарихида ўчмас из қолдириб, «Темур Тузуклари»дек номи ўчмас тарихий асарларни мерос қилиб қолдирганлиги, қатор Шарқ мамлакатлари ва айниқса, Европа мамлакатлари билан дипломатик алоқалар ўрнатиб, улар билан турли савдо-сотиқ, маданий алоқаларга янада кенг йўл очиб берганлиги ҳақида мъруза қилинди.

       Бундан ташқари, Ўзбекистон Республикаси Президентининг Фармони билан 1996 йил— «Амир Темур» йили деб эълон қилиниши ва бу сана нафақат мамлакатимизда балки, жаҳон миқёсида кенг нишонланиши Амир Темур номи оқланиб, ўзбек халқига бутунлай қайтганлиги таъкидлаб ўтилди.

Мавзу юзасидан тадбир иштирокчилар ўзларини қизиқтирган саволларига жавоб олишди ҳамда фикр ва мулоҳазаларини билдиришди.

Қашқадарё вилоят маъмурий судида 2023 йил 7 апрель куни Раёсатининг кенгайтирилган  йиғилиши бўлиб ўтди

Раёсатининг кенгайтирилган йиғилишидаги қуйидаги масалалар кўриб чиқилди.

  1. Ўзбекистон Республикаси Олий судининг 2023 йил 28 март кунидаги № РС-14-23-сонли Раёсат қарорининг муҳокамаси;
  2. Ўзбекистон Республикаси Олий судининг 2023 йил 28 март кунидаги № РС-17-23-сонли Раёсат қарорининг муҳокамаси;
  3. Ўзбекистон Республикаси Олий судининг 2023 йил 31 март кунидаги 08/215-23-сонли топшириқ хати муҳокамаси;
  4. Ўзбекистон Республикаси Олий судининг 2023 йил 4 апрель кунидаги 07/15-142-сонли топшириқ хати муҳокамаси;
  5. Ўзбекистон Республикаси Олий судининг 2023 йил 5 апрель кунидаги ПЛ-15-23-сонли топшириқ хати муҳокамаси.

Раёсатнинг кенгайтирилган йиғилишида Қашқадарё вилояти маъмурий судининг ва Қарши туманлараро маъмурий судининг судьялари ва масъул ходимлари иштирок этишди.

Раёсатининг кенгайтирилган йиғилишидаги масалалар бўйича Қашқадарё вилоят маъмурий судининг 2023 йил 7 апрель кунидаги № РС-08-23-сонли Раёсат қарори қабул қилинди.

Суд тизимида тадбиқ этилаётган аҳборот ҳавфсизлиги сиёсати бўйича семинар бўлиб ўтди

        2023 йил 31 март куни Қашқадарё вилоят маъмурий суди биносида маърифат соати ташкил этилди.

   Мазкур тадбирда Н.Азимов томонидан Ўзбекистон Республикаси Президентининг “Судлар фаолиятига замонавий ахборот-коммуникация технологияларини янада жорий этиш чора-тадбирлари тўғрисида”ги 2017 йил 30 августдаги ПҚ 3250-сонли қарори ҳамда Ўзбекистон Республикаси Олий суднинг 2023 йил 13 январдаги 10-09/23-4-сонли топшириқ хати мазмун моҳияти тушунтирилди.

      Шунингдек, Ўзбекистон Республикаси Олий суди “Адолат” ахборот комплекслар тизимига суд ҳужжатларини бириктириш бўйича амалий тавсиялар бериб ўтилди.

Бундан ташқари, мазкур тизим ҳозирда тест режимида ишлаётганлиги сабабли, тизимда юз бериши мумкин бўлган носозликлар ҳақида огоҳлантирилиб, ходимлар томонидан ахборот технологияларидан фойдаланиш тартибига қатъий риоя қилиш лозимлиги юзасидан тушунтиришлар берилди.

     Мавзу юзасидан тадбир иштирокчилари ўзларини қизиқтирган саволларига жавоб олишди ҳамда фикр ва мулоҳазаларини билдиришди.



Қашқадарё вилоят маъмурий суди

 АКТ бўлими бош консультанти                                                                    Н.Азимов

Коррупцияга қарши курашиш – жамият тараққиётининг асоси

            Биламизки, коррупсияда ҳар доим камида икки томон иштирок этади, Бунда, бир томондан, ноқонуний йўл билан ўзи ёки учинчи шахс учун бойлик орттираётган мансабдор шахс ҳамда бошқа томондан мансабдор шахсдан актив ёхуд пассив усулда унинг манфаатини кўзловчи қарорнинг қабул қилинишини кутаётган шахс.

         Коррупсияни, соддароқ қилиб, ўз нафси, манфаати йўлида қонунни ҳам четлаб ўтиш орқали ғаразли мақсади ҳамда бирор нарсага эришиш, дейиш мумкин. Бугунги кунда юртимизда ушбу иллатга қарши курашиш давлат сиёсатининг асосий йўналишларидан бирига айланган. Унинг ҳуқуқий асослари, ташкилий тузилмаси ва амалга ошириш стратегияси ҳам аниқ. Бу борада Ўзбекистоннинг Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг Коррупсияга қарши конвенсиясига қўшилиши ислоҳотларнинг дастлабки муҳим қадами бўлди. Уни амалга оширишнинг миллий механизми сифатида “Коррупсияга қарши курашиш тўғрисида”ги қонун, Президентимизнинг “Коррупсияга қарши курашиш тўғрисида”ги  Ўзбекистон Республикаси Қонунининг қоидаларини амалга ошириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги  қарори қабул қилинди. Буларнинг самарали ижроси натижасида кўплаб жиноятлар фош этилмоқда, содир қилиниши хавфи бўлганларининг олди олинмоқда. Буни ҳар куни оммавий ахборот воситалари орқали кузатиб боряпмиз. Бу яхши, албатта. Лекин шуларнинг ўзигина етарли эмас.

         Коррупсияга қарши янада фаол курашишимиз керак. Мана шу бизнинг, барчамизнинг диққат-эътиборимизда бўлиши лозим. Бу борадаги тарғибот ишлари кутилганидек самара бермаяпти. Бунинг учун республикамизда коррупсияга қарши курашиш соҳасида бир қатор муҳим йўналишларга алоҳида эътибор қаратиш мақсадга мувофиқ, деб ҳисоблайман.

     Биринчидан, коррупсияга қарши курашишнинг превентив чоралари самарадорлигига эришиш керак, яъни иллатнинг олдини олишнинг назарий пойдевори — “таълим, хабардорлик ва тарғибот” тамойилларига асосланиб, амалий томондан эса “самарадорлик, шаффофлик ва ҳисобдорлик” тамойиллари асосида аниқ давлат сиёсатини ишлаб чиқиш лозим. Бу борада давлат сиёсати ривожланган мамлакатлар, хусусан, Сингапур тажрибасига ҳамоҳанг равишда яъни “барча учун бир хил мезон” модели асосида ишлаб чиқилиб, коррупсияга қарши курашишнинг аниқ ҳуқуқий механизми, самарали институтсионал тузилмаси, молиявий ва меҳнат ресурслари билан доимий таъминлаб турилиши, мунтазам мониторинг фаолияти ҳамда холис ва шаффоф баҳолаш тизими ишлаши лозим.

          Иккинчидан, коррупсияга қарши курашиш стратегиясида интегратсиялашган ёндашувни қўллаш яхши самара беради. Бунда давлат органларининг фуқаролик жамиятининг барча институти билан ҳамжиҳат фаол ҳаракатини таъминлаш назарда тутилади. Шунингдек, коррупсияга қарши курашишда миллий тузилмаларнинг халқаро ташкилотлар билан ҳамкорлигини янада кучайтириш масалаларига ҳам алоҳида эътибор берилади. Бу борада Ўзбекистонда коррупсияга қарши курашиш соҳасида интегратсияга эришишга тўсқинлик қилаётган омиллардан бири — аниқ статистика ва мақбул далилларга асосланган маълумотга таянган ҳолда иш олиб бориш тизимининг мавжуд эмаслиги ҳисобланади.

      Учинчидан, жамиятнинг ҳар бир соҳасида, хусусан, тадбиркорлик, таълим, соғлиқни сақлаш соҳаларида коррупсияга қарши курашишни янада кучайтириш, у билан боғлиқ айрим хатти-ҳаракатларни криминализатсиялаш ҳамда халқаро стандартларни тўлиқ ва тўғри қўллаш лозим. Бунда халқаро ҳужжатларда назарда тутилган “ноқонуний бойлик орттириш”, “учинчи шахсларнинг моддий манфаатларини кўзлаб тамагирлик қилиш” каби ҳаракатларни криминализатсиялаш масалаларини кўриб чиқиш вақти келди.

     Коррупсияга қарши курашиш бўйича давлат дастурининг ижроси амалга оширилиши лозим бўлган асосий масалалардан биридир. Бунда, аввало, мониторинг жараёнида самарали ҳуқуқий механизмнинг етарли эмаслиги, давлат хизматчиларининг этика қоидаларига риоя қилиш даражасининг пастлиги, давлат органлари фаолияти очиқлиги тамойилининг амалда номигагина ишлаётганлиги каби масалалар ҳал этилиши лозим. Ва ниҳоят, коррупсияга қарши курашишнинг замонавий тенденсияларидан келиб чиқиб, амалда реал ишлайдиган стратегияни ишлаб чиқиш керак. Замонавий тенденсияга кўра, коррупсияга қарши курашишни уч босқичда амалга ошириш таклиф этилади. Чунончи, жамият аъзолари фаол иштирокини кучайтириш учун маълумотларни эркин олиш имкониятини яратиш, илғор технологиялардан фойдаланган ҳолда коррупсия ҳолатлари ҳақида ахборот бериш ва олдини олиш, коррупсияга оид муаммоларни ҳал қилиш ва бартараф этишда жамоатчилик иштирокини таъминлашнинг аниқ тизимини амалиётда қўллашдир.

       Қолаверса, юртимизда ҳар бир соҳада коррупсияга қарши курашишда соҳанинг хусусиятларидан келиб чиқиб ёндашиш, коррупсия ҳолатлари ҳақида хабар беришнинг янги инновацион усулларини ишлаб чиқиш ҳамда қўллаш, коррупсия ҳолатларини экспертизадан ўтказиш, мониторинг қилиш ва баҳолашнинг реал, ҳаётий, холис ҳамда шаффоф индикаторларини белгилаш ҳам муҳим. Буларнинг барчаси жамиятда коррупсия деган иллатнинг олдини олишда муҳим аҳамият касб этади.




Қарши туманлараро маъмурий

суди судьяси                                                                                                            Б.Муинов

 

Янги ўзбекистон – ҳуқуқий демократик давлат:инсон ҳуқуқ ва эркинликларини ҳимоя қилишнинг ҳуқуқий асослари, қонунчиликни янада ривожлантириш истиқболлари

       Халқимиз конституциявий ислоҳотлардан катта ўзгаришлар кутмоқда. Лойиҳа бўйича ўтказилган умумхалқ муҳокамаси жараёнида аҳолидан 220 мингдан зиёд таклифлар келиб тушганлиги ҳам фуқароларимиз ушбу масалага жуда катта қизиқиш ва эътибор билан ёндашганлигидан яққол далолат беради.

     Конституциявий қонун лойиҳаси устида ишлашда сенаторларимиз ҳам фаол иштирок этдилар. Хусусан, 19 нафар сенаторларимиз Конституциявий комиссия таркибида Конституциявий қонун лойиҳаси устидаги ишларда бевосита қатнашдилар.

       Хабарингиз бор, Конституциявий қонун лойиҳаси умумхалқ муҳокамасида, етук олимлар, жамоатчилик, халқаро ва хорижий экспертлар иштирокидаги муҳокамаларда ҳар томонлама таҳлил қилинди ва маромига етказилди. Хусусан, лойиҳани тайёрлашда ва такомиллаштиришда 400 дан ортиқ халқаро ҳужжатлар, 190 га яқин мамлакатлар конституциялари пухта ўрганилди, халқаро эксперт ва мутахассислар иштирокида бир неча бор муҳокама қилинди, шунингдек, республиканинг турли ҳудудларида кенг жамоатчилик вакиллари иштирокида жами 20 мингга яқин муҳокамалар ташкил этилди. Лойиҳа 10 га яқин хорижий ва халқаро экспертизалардан, шу жумладан, лингвистик, юридик, гендер-ҳуқуқий, коррупцияга қарши, жамоатчилик ҳамда инсон ҳуқуқлари бўйича нормаларга мувофиқлиги юзасидан экспертизалардан ўтказилди. Халқаро экспертлар ҳам лойиҳа халқаро ҳуқуқнинг умумэътироф этилган барча қоидаларини ўзида мужассам этганлигини эътироф этдилар.

       Жорий йил 10 – мартида Қонунчилик палатаси мажлиси ўтказилиб, унда Конституциявий қонун лойиҳаси бўйича референдумни тайинлаш ва уни ўтказиш тўғрисида қарор қабул қилинди. Қарорда унинг Конституцияга мувофиқлигини аниқлаш учун уни Конституциявий судига юбориш ҳам белгиланган эди.

       Шунга мувофиқ, Конституциявий суд жорий йил 13 март куни ўз мажлисини ўтказиб, юқоридаги қарорни Конституцияга мувофиқ деб топди. “Ўзбекистон Республикасининг референдуми тўғрисида”ги Қонуннинг 13 ва 14-моддаларига мувофиқ, бугун Конституциявий қонун лойиҳаси Сенатда кўрилмоқда. Шу ўринда Конституциявий қонун лойиҳасининг мазмун-моҳияти ва энг асосий, муҳим жиҳатларига қисқача тўхталиб ўтсам.

       Лойиҳада мамлакатимизнинг узоқ муддатли тараққиёт стратегиялари, юртимиз ва халқимизнинг эртанги фаровон ҳаёти учун мустаҳкам ҳуқуқий асос ҳамда ишончли кафолатлар ўз ифодасини топмоқда. Ўзбекистон “ҳуқуқий давлат” деган конституциявий тамойил муҳрланмоқда.

       Бу барчанинг қонун олдида тенглигини ва қонундан хеч ким устун эмаслигини таъминлаш, судлар томонидан адолатли қарорлар қабул қилиш, умуман олганда давлат органларининг халққа хизмат қилиши учун мустаҳкам пойдевор бўлади.

Янги таҳрирдаги Конституциямиз илгари амал қилиб келган “давлат – жамият – инсон” тамойилини “инсон – жамият – давлат” деб ўзгартириш, яъни энг аввало инсон манфаатини ҳар нарсадан устун қўйишни мақсад қилган.

      Хусусан, унда инсон ҳуқуқ ва эркинликларини таъминлаш – давлатнинг олий мажбурияти этиб белгиланмоқда ва шу муносабат билан инсон ҳуқуқлари кафолатлари жиддий равишда кучайтирилмоқда.

      Лойиҳага асосан инсоннинг шаъни ва қадр-қиммати дахлсиздир, ҳеч нарса уларни камситиш учун асос бўлиши мумкин эмас. Инсонннинг ҳуқуқ ва эркинликлари бевосита амал қилади ҳамда қонунлар, давлат органлари ва мансабдор шахслар фаолиятининг мазмун-моҳиятини белгилаб беради.

        Инсон ва давлат органлари ўртасидаги юзага келган ноаниқликлар инсон фойдасига талқин қилиниши, ҳуқуқий таъсир чоралари мақсадга эришиш учун етарли ва мутаносиб бўлиши кераклиги белгиланмоқда. Бу нормалар ҳуқуқни қўллаш фаолиятида инсон манфаатлари устувор бўлишини амалда таъминлашга хизмат қилади.

        Шунингдек, ҳар бир инсон ўз шахсини эркин камол топтириш ҳуқуқига эгалиги, қонунчиликда белгиланмаган мажбурият ҳеч кимнинг зиммасига унинг розилигисиз юклатилиши, Ўзбекистон фуқароси мамлакатдан ташқарига чиқариб юборилиши ёки бошқа давлатга берилиши мумкин эмаслиги белгиланмоқда.

     Жиноят процессида инсон ҳуқуқлари кафолати энг илғор халқаро стандартларга мувофиқ кучайтирилмоқда. Хусусан, шахсни суд қарорисиз 48 соатдан ортиқ муддат ушлаб турилиши мумкин эмаслиги, (“Хабеас корпус” институти) ҳамда шахсни ушлаб туриш чоғида унинг ҳуқуқлари ва ушлаб турилиши асослари унга тушунарли тилда тушунтирилиши кераклиги (“Миранда қоидалари”) белгиланмоқда.

    Ушбу ҳуқуқий кафолатлар инсон ҳуқуқларини муҳофазасини кучайтириш соҳасидаги ишларни мутлақо янги босқичга олиб чиқади ҳамда уларни давлат органларининг суистеъмолликларидан ишончли ҳимоя қилади, шахсий эркинлик дахлсизлигини ва инсонларни ноқонуний ҳибсга олишга йўл қўймасликни кафолатлайди.



Қашқадарё вилоят маъмурий

 суди в.б раиси                                                                                              Б.Қиличов

Қарши муҳандислик-иқтисодиёт институтида судьялар иштирокида маънавий-маърифий тарғибот тадбири ўтказилди

     Қарши муҳандислик-иқтисодиёт институти Геология ва кончилик иши факультетида 2023 йил 31 март куни маъмурий суд судьялари иштирокида “референдум-2023. Конституция меники, сеники, бизники,  конституция ўзимизники!” шиори остида маънавий-маърифий тарғибот тадбири ўтказилди.

        Тадбирда Қашқадарё вилоят маъмурий судининг судьяси Б.Аҳмедов,Қарши туманлараро маъмурий судининг судьялари Л.Зайниддинова ва Б.Муинов,  Ижтимоий фанлар  кафедраси  мудири  Р.Рустамов,  Ёшлар билан ишлаш  бўйича декан муовини   М.Алланазаров,   гуруҳ  мураббийлари  О.Бобоқулов,  А.Тошев,  Ф.Нурхонов,  А.Абдуазизов, Н.Истатова,  Г.Сувонова,Р.Зикиров,Н.Қурбонов  ва КИ-108-22,КИ108-21, КИ-109-21, ГР-101-19, КИ-102-19, МТ-117-21 гуруҳларидан 152 нафар талабалар иштирок этдилар.

         Тадбирда Қашқадарё вилоят маъмурий суди судьяси Б.Аҳмедов Конституцияни янгилашга нима зарурат бўлганлиги, олдинги Конституциядан янгисининг фарқи нимада эканлиги, энг муҳими янги Конституция бизга нима бериши мумкинлиги тўғрисида батафсил тўхталиб ўтди. Янгиланаётган Конституция тараққий этган давлат – Янги Ўзбекистонни қуриш ғояси атрофида бутун жамиятимизни жипслаштириши, унда барча қатлам манфаатлари инобатга олинганлиги, лойиҳани ишлаб чиқишда кенг жамоатчилик, сиёсий партиялар, жамоат ташкилотлари, экспертлик ва илмий доиралар вакиллари, зиёлилар фаол иштирок этганлиги, алоҳида таъкидланди.

Умумхалқ муҳокамаларида 220 мингдан зиёд таклифлар келиб тушганлиги, таклифларнинг ҳар тўрттасидан биттаси лойиҳадан жой олганлиги қайд этилди. Шу маънода янгиланаётган Конституция том маънода халқ Конституцияси бўлаётганлиги эътироф этилди.


          Қарши туманлараро маъмурий судининг судьяси Б.Муйинов Конституциявий қонун лойиҳаси билан амалдаги Конституцияга 27 та янги модда киритилаётганлиги, моддалар сони 128 тадан 155 тага оширилаётганлиги, Конституциямизнинг амалдаги 275 та нормаси 434 тага кўпаяётганлиги, умуман  амалдаги Конституциямиз 65 фоизга янгиланаётганлиги тўғрисида тўхталиб ўтди.

            Ижтимоий фанлар  кафедраси  мудири  Р.Рустамов жорий йилнинг 30-апрель куни бўлиб ўтадиган Ўзбекистон Республикаси референдуми, уни ўтказиш жараёнлари ҳақида батафсил маълумот берди. Бош қомусимизнинг янги таҳриридаги ўзгаришлар, асосий янгиликлар, инсон ҳуқуқ ва эркинликларига эътибор, таълим олиш ҳуқуқи ва имкониятлари хусусида маърузасида ҳам алоҳида таъкидланди.Тадбирда иштирок этган барчани муҳим сиёсий тадбирда фаол бўлишга чақирди. Ёшлар ўзларини қизиқтирган саволларга батафсил жавоблар олдилар.  Тадбир сўнгида  Ёшлар билан ишлаш  бўйича декан муовини   М.Алланазаров  бошчилигида талаба ёшларимиз “Конституция меники, сеники, бизники, Конституция ўзимизники!” шиорини биргаликда  баралла  жўр овозда, кўтаринки кайфиятда  такрорладилар.


Қашқадарё вилоят маъмурий
судининг судяси                                                                                Б.Аҳмедов

Skip to content